Quy tắc quản trị

Mười một quy tắc giữ cho mô hình đáng tin cậy — tám của Compass, ba của hai mặt phẳng Products và Requirements. Màn hình /governance kiểm tra tám quy tắc tự động hoá được; số còn lại là kỷ luật con người khi biên tập mô hình.

Rule 1 — Không tạo trùng

Không tạo năng lực mới nếu mô hình chuẩn đã có năng lực tương đương. Dùng ô tìm kiếm trên /model trước khi bấm "Thêm năng lực".

Rule 2 — Định nghĩa phải mô tả WHAT ✅ tự động

Định nghĩa nên bắt đầu bằng "Khả năng …" / "The ability to …". Hệ thống cảnh báo khi một năng lực không có định nghĩa.

Rule 3 — Không đưa tool vào Capability

Tên công cụ (Padlet, Notion, CRM cụ thể) không được xuất hiện trong tên hay định nghĩa năng lực. Chúng thuộc về tầng Application — có nhà ở mặt phẳng Products.

Rule 4 — Brand không đổi mô hình chuẩn

Đánh giá của Brand không bao giờ ghi vào bảng capabilities. API cưỡng chế điều này: chỉ vai trò architect được ghi mô hình chuẩn.

Rule 5 — Importance ≥ 4 phải có Owner ✅ tự động

Một năng lực rất quan trọng mà không ai chịu trách nhiệm là một lỗ hổng quản trị, không phải chi tiết nhỏ.

Rule 6 — P5 phải có hành động hoặc lý do ✅ tự động

Nếu một năng lực được đánh P5 mà không có rationale, hệ thống báo vi phạm. P5 nghĩa là "làm ngay" — nếu không nói được làm gì, nó không phải P5.

Rule 7 — Process L4 phải có Process Owner ✅ tự động

Mọi quy trình chưa deprecated mà không có owner đều bị báo vi phạm. Một quy trình không ai chịu trách nhiệm là một quy trình sẽ lặng lẽ mục ruỗng.

Rule 8 — Không xoá lịch sử ✅ tự động

Năng lực đã được Brand đánh giá sẽ chuyển sang deprecated thay vì bị xoá. Mọi thay đổi đều ghi vào audit_log kèm trạng thái trước và sau.

Quy tắc này mở rộng sang mặt phẳng Requirements: quyết định chỉ reverted hoặc superseded, yêu cầu và câu hỏi có lịch sử thì dropped, sản phẩm có yêu cầu thì retired — xem Quyết định.

Rule 9 — Yêu cầu phải truy được về một năng lực ✅ tự động

Một yêu cầu chưa dropped mà không có năng lực nào — không khai trực tiếp, feature không có, sản phẩm cũng không có product_capabilities — bị báo vi phạm (rule-9-requirement-capability). Yêu cầu không phục vụ năng lực nào là yêu cầu không có lý do tồn tại ở cấp doanh nghiệp.

Rule 10 — Quyết định phải có lý do ✅ tự động

Quyết định decided mà rationale_en trống bị báo vi phạm (rule-10-decision-rationale). Tuyên bố không có lý do là mệnh lệnh, không phải bộ nhớ.

Rule 11 — Sản phẩm phải hiện thực hoá ít nhất một năng lực ✅ tự động

Sản phẩm không có dòng nào trong product_capabilities bị báo vi phạm (rule-11-product-capability). Đây là mắt xích đầu của chuỗi truy vết; thiếu nó, mọi thứ bên dưới sản phẩm đều đứt khỏi Compass.

Kiểm tra bổ sung

Ngoài mười một quy tắc trên, hệ thống còn cảnh báo tám trường hợp:

Cảnh báo	Ý nghĩa
Thiếu Target Maturity	Có maturity nhưng chưa có target_maturity — không có mục tiêu thì không tính được gap, không có gap thì Transformation không có đầu vào
Năng lực chưa có quy trình	Năng lực có importance ≥ 4 nhưng chưa có Process nào — Conan nói việc này quan trọng nhưng chưa ai viết ra cách làm
Năng lực chưa có ứng dụng hỗ trợ	Năng lực có importance ≥ 4 nhưng chưa có Application nào — có thể đúng (nhiều năng lực không cần phần mềm), nhưng đáng để nhìn qua
Chặng trượt phép thử "Tôi"	Chặng giá trị không có câu tự thuật, hoặc câu đó không bắt đầu bằng Tôi — dấu hiệu một hoạt động nội bộ đang đội lốt chặng giá trị
Chặng chưa nêu giá trị nhận được	Chặng không nói rõ người thụ hưởng cầm về được gì
Chặng chưa có năng lực đứng sau	Chặng giá trị không nối tới năng lực nào, nên không truy được xuống quy trình và công nghệ
Feature lệch Brand	features.brand_id khác products.brand_id — phạm vi bị lệch (feature-brand-mismatch)
Ứng dụng chưa có sản phẩm	Ứng dụng thuộc một Brand nhưng chưa có product_id — có chủ Brand mà không có chủ sản phẩm (application-without-product)

Các cảnh báo về chặng và về Products là gợi ý, không phải lỗi. Màn hình /governance xếp chúng xuống cuối, sau các quy tắc thực sự bị vi phạm.